شب قدر تقرير سعادت انساني است 

علامه طباطبايي معتقد است که خداوند متعال در شب قدر حوادث يک سال را تقدير مي‌کند و زندگي، مرگ، رزق، سعادت و شقاوت انسان‌ها و اموري از اين قبيل را در اين شب مقدر مي‌گرداند. متن ذيل حاصل بخشي از آراي علامه طباطبايي در باب شب قدر در تفسير الميزان است.

شب قدر يعني چه؟ مراد از قدر، تقدير و اندازه‌گيري است و شب قدر شب اندازه‌گيري است و خداوند متعال در اين شب حوادث يک سال را تقدير مي‌کند و زندگي، مرگ، رزق، سعادت و شقاوت انسان‌ها و اموري از اين قبيل را در اين شب مقدر مي‌گرداند.

شب قدر کدام شب است؟ در قرآن کريم آيه‌اي که به صراحت ‌بيان کند شب قدر چه شبي است ديده نمي‌شود. ولي از جمع‌بندي چند آيه از قرآن کريم مي‌توان فهميد که شب قدر يکي از شب‌هاي ماه مبارک رمضان است. قرآن کريم از يک سو مي‌فرمايد: « انا انزلناه في ليله مبارکه.‌»(دخان / 3) اين آيه گوياي اين مطلب است که قرآن يکپارچه در يک شب مبارک نازل شده است و از سوي ديگر مي‌فرمايد: « شهررمضان الذي انزل فيه القرآن.‌»(بقره / 185)و گوياي اين است که تمام قرآن در ماه رمضان نازل شده است و در سوره قدر مي‌فرمايد: «انا انزلناه في ليله القدر.»(قدر/1) از مجموع اين آيات استفاده مي‌شود که قرآن کريم در يک شب مبارک در ماه رمضان که همان شب قدر است نازل شده است. پس شب قدر در ماه رمضان است. اما اينکه کدام يک از شب‌هاي ماه رمضان شب قدر است، در قرآن کريم چيزي بر آن دلالت ندارد‌ و تنها از راه اخبار مي‌توان آن شب را معين کرد.

در بعضي از روايات منقول از ائمه اطهار عليهم السلام شب قدر مردد بين نوزدهم و بيست و يکم و بيست و سوم ماه رمضان است و در برخي ديگر از آنها مردد بين شب بيست و يکم و بيست و سوم و در روايات ديگري متعين در شب بيست و سوم است. و عدم تعيين يک شب به جهت تعظيم امر شب قدر بوده تا بندگان خدا با گناهان خود به آن اهانت نکنند. پس از ديدگاه روايات ائمه اهل بيت عليهم السلام شب قدر از شب‌هاي ماه رمضان و يکي از سه شب نوزدهم و بيست و يکم و بيست و سوم است. اما روايات منقول از طرق اهل سنت‌ به طور عجيبي با هم اختلاف داشته و قابل جمع نيستند، ولي معروف بين اهل سنت اين است که شب بيست و هفتم ماه رمضان شب قدر است  و در آن شب قرآن نازل شده است. تکرار شب قدر در هر سال شب قدر منحصر در شب نزول قرآن و سالي که قرآن در آن نازل شد نيست، ‌بلکه با تکرار سال‌ها، آن شب نيز تکرار مي‌شود.

يعني در هر ماه رمضان شب قدري است که در آن شب امور سال آينده تقدير مي‌شود. دليل بر اين امر اين است که اولاً: نزول قرآن به‌طور يکپارچه در يکي از شب‌هاي قدر چهارده قرن گذشته ممکن است ولي تعيين حوادث تمامي قرون گذشته و آينده در آن شب بي‌‌معني است.ثانياً: کلمه «يفرق»‌ در آيه شريفه «فيها يفرق کل امر حکيم.‌»(دخان / 6) در سوره دخان به خاطر مضارع بودنش، استمرار را مي‌رساند و نيز کلمه «تنزل»‌ درآيه کريمه «تنزل الملائکه والروح فيها باذن ربهم من کل امر»(قدر / 4) به دليل مضارع بودنش دلالت ‌بر استمرار دارد. ثالثاً: از ظاهر جمله « شهر رمضان الذي انزل فيه القرآن.‌»(بقره / 185)چنين برمي‌آيد که مادامي که ماه رمضان تکرار مي‌شود آن شب نيز تکرار مي‌شود. پس شب قدر منحصر در يک شب نيست، ‌بلکه در هر سال در ماه رمضان تکرار مي‌شود.

در اين خصوص در تفسير برهان از شيخ طوسي از ابوذر روايت‌ شده که گفت: به رسول خدا (ص) عرض کردم يا رسول الله، آيا شب قدر شبي است که درعهد انبيا‌ بوده و امر به آنان نازل مي‌شده و چون از دنيا مي‌رفتند نزول امر در آن شب تعطيل مي‌شده است؟ فرمود: « نه، بلکه شب قدر تا قيامت هست.‌» عظمت‌ شب قدر را در سوره قدر مي‌خوانيم: «انا انزلناه في ليله القدر وما ادريک ما ليله القدر ليله القدر خير من الف شهر.» خداوند متعال براي بيان عظمت ‌شب قدر با اين که ممکن بود بفرمايد: «وما ادريک ما هي هي خير من الف شهر» يعني با اين که مي‌توانست در آيه دوم و سوم به جاي کلمه «ليله القدر» ضمير بياورد، خود کلمه را آورد تا بر عظمت اين شب دلالت کند‌ و با آيه « ليله القدر خير من الف شهر» عظمت اين شب را بيان کرد به اين که اين شب از هزار ماه بهتر است. منظور از بهتر بودن اين شب از هزار ماه، بهتر بودن از حيث فضيلت عبادت است، چه اينکه مناسب با غرض قرآن نيز چنين است. چون همه عنايت قرآن در اين است که مردم را به خدا نزديک و به وسيله عبادت زنده کند. احيا يا عبادت آن شب از عبادت هزار ماه بهتر است. از امام صادق عليه السلام سوال شد: چگونه شب قدر از هزار ماه بهتر است؟ ( با اين که در آن هزار ماه در هر دوازده ماهش يک شب قدر است. )حضرت فرمود: « عبادت در شب قدر بهتر است از عبادت درهزار ماهي که در آن شب قدر نباشد.»